Fotoğraftan Kalori Hesaplama Ne Kadar Doğru? Araştırmalar Ne Diyor?
PlateMetric AI ekibi ·

İnsanlar yediklerini gözle tahmin ederken ciddi şekilde yanılıyor; araştırmalara göre çoğu zaman olduğundan az yazıyoruz. Fotoğraftan çalışan yapay zekâ yöntemleri insan tahminleriyle aynı seviyede, bazı çalışmalarda daha iyi; ama porsiyon (gram) tahmini hâlâ en zor kısım. En doğru sonucu, yapay zekânın tahminini gördükten sonra gramı kendin kontrol edip düzelttiğinde alırsın.
Önce kendimize bakalım: Gözle tahmin ne kadar doğru?
Diyet araştırmalarındaki en büyük hata kaynağı, insanların ne yediğini kendilerinin bildirmesi. 1993'te yayımlanan ve çift etiketli su yöntemiyle (vücudun gerçekte harcadığı enerjiyi ölçen altın standart yöntem) yapılan çalışmaları değerlendiren bir incelemede, rastgele seçilen kadın ve erkeklerin tartarak tuttukları yemek kayıtları bile gerçek harcamanın yalnızca yaklaşık %81–82'sini gösterdi. Yani insanlar, tartı kullansalar bile yediklerinin yaklaşık beşte birini kayda geçirmedi. Fazla kilolu katılımcılarda bu açık daha da büyüktü.
Kaynak: Black ve ark., J Am Diet Assoc, 1993. Tam doğru kayıt = %100.
Sorunun büyük kısmı porsiyon. ABD'de 81 yetişkinin gerçekte ne kadar yediğinin bilindiği bir çalışmada, katılımcıların bildirdiği porsiyonların yalnızca yaklaşık %15'i gerçeğe %10'dan daha yakındı. Araştırmacılar ayrıca bilinen bir eğilime dikkat çekiyor: büyük porsiyonları olduğundan küçük, küçük porsiyonları olduğundan büyük tahmin ediyoruz.
gerçek miktara %10’dan daha yakın tahmin edildi.
Kaynak: Kirkpatrick ve ark., J Nutr, 2016 (81 yetişkin, 3 öğün).
Yapay zekâ fotoğraftan ne kadar iyi tahmin ediyor?
2023'te Annals of Medicine dergisinde yayımlanan sistematik derleme, yemek fotoğrafından kalori ve besin tahmini yapan tam otomatik yapay zekâ yöntemlerini hem insan tahminleriyle hem de gerçek değerlerle karşılaştıran çalışmaları inceledi. Sonuç: yapay zekâ yöntemlerinin hataları insan tahminleriyle aynı seviyede ve onları geçme potansiyeline sahip. Yazarlar aynı zamanda çalışmaların farklı veri setleri ve ölçütler kullandığını, bu nedenle sonuçların tek bir sayıda birleştirilemediğini ve araçların daha da geliştirilmesi gerektiğini not ediyor.
Genel amaçlı büyük dil modelleri de test ediliyor. İrlanda'da yapılan bir çalışmada ChatGPT-4'e besin içeriği bilinen 38 öğün fotoğrafı verildi. Model 16 besin öğesinin 15'ini olduğundan düşük tahmin etti ve çoğu öğede gerçek değerden belirgin şekilde saptı; buna karşın öğünleri besin içeriğine göre doğru sıralamada iyi bir performans gösterdi. Yani "hangi tabak daha kalorili" sorusunu iyi cevaplıyor, ama gram düzeyinde kesinlik için kontrol gerekiyor.


Fotoğrafla daha doğru sonuç almanın 5 yolu
Kenarları kesilmesin; hafif yukarıdan, eğik açıyla çek.
Çatal, kaşık ya da bardak, porsiyonun büyüklüğünü anlamayı kolaylaştırır.
Gün ışığı ya da aydınlık ortam; karanlık fotoğrafta besinler karışabilir.
Yemeğe karışan yağ, sos ve şeker fotoğrafta görünmez; varsa kendin ekle.
Tahmin edilen gram sana çok farklı geliyorsa düzelt; tartın varsa tartıyı kullan.
Belki en önemli nokta şu: kusursuz değil, düzenli kayıt. Tahminler birkaç gram şaşsa bile her gün aynı yöntemle kayıt tutmak, nereye gittiğini görmeni sağlar. Bu konuyu bir sonraki yazıda araştırmalarla anlatıyoruz.
Kaynaklar
- Black AE, Prentice AM, Goldberg GR ve ark. Measurements of total energy expenditure provide insights into the validity of dietary measurements of energy intake. J Am Diet Assoc. 1993;93(5):572–579. Kaynağa git →
- Kirkpatrick SI, Potischman N, Dodd KW ve ark. The use of digital images in 24-hour recalls may lead to less misestimation of portion size compared with traditional interviewer-administered recalls. J Nutr. 2016;146(12):2567–2573. Kaynağa git →
- Shonkoff E, Cara KC, Pei XA ve ark. AI-based digital image dietary assessment methods compared to humans and ground truth: a systematic review. Ann Med. 2023;55(2):2273497. Kaynağa git →
- O’Hara C, Kent G, Flynn AC, Gibney ER, Timon CM. Using artificial intelligence to estimate the nutritional content of meal photos: an evaluation of ChatGPT-4. Proc Nutr Soc. 2024;83(OCE4):E336. Kaynağa git →
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi ya da diyet tavsiyesi yerine geçmez. Sağlık durumunla ilgili kararlar için doktoruna veya diyetisyenine danış.
Sıradaki yazı

Akşam Tartıda Neden Daha Ağır Çıkarsın? Gün İçi Kilo Değişiminin Bilimi
Sabah 69, akşam 70 kilo: yağ mı aldın, yoksa normal mi? Gün içinde ve hafta boyunca kilonun neden oynadığını ve doğru tartılmanın yolunu araştırmalarla anlatıyoruz.
Yazıyı oku
Gece Yemek Kilo Aldırır mı? Geç Saatte Yemek Üzerine Araştırmalar
Aynı kaloriyi geç saatte yemek fark eder mi? İspanya’daki 420 kişilik çalışmadan Harvard’ın kontrollü deneyine kadar, öğün saatinin kilo üzerindeki etkisini anlatıyoruz.
Yazıyı oku